Thứ Tư, 10-06-2026
Khởi nghiệp ở vùng cao hôm nay đang cho thấy nhiều chuyển động mới. Không ít người trẻ đã bắt đầu thay đổi cách làm cũ bằng tư duy phát triển bài bản hơn. Từ nông sản bản địa, du lịch cộng đồng đến kinh doanh trên nền tảng số, lợi thế quê hương đang dần được khai thác, tạo nên những giá trị bền vững. Điều này, không chỉ mở hướng phát triển kinh tế mà còn từng bước thổi “luồng gió mới” vào phong trào khởi nghiệp trong thanh niên vùng cao.
Chị Vi Thị Ánh, hạnh phúc trên cánh đồng nghệ đỏ do mình tạo dựng.
Ngày nay, phong trào khởi nghiệp trong thanh niên vùng cao cho thấy sự chuyển biến rõ nét về tư duy phát triển kinh tế. Thay vì chỉ bán những gì sẵn có, nhiều người trẻ đã nhìn ra tiềm năng từ chính lợi thế bản địa, xây dựng những sản phẩm mang thương hiệu riêng. Sự chuyển mình ấy không chỉ mở ra các mô hình kinh tế mới, hiệu quả hơn, mà còn từng bước khẳng định giá trị của sản phẩm vùng cao trên thị trường.
Một trong những mô hình tiêu biểu cho sự đổi mới ấy là câu chuyện khởi nghiệp của chị Phạm Thị Hậu, người dân tộc Mường. Sinh ra và lớn lên trong môi trường gắn bó với các loại cây thuốc nam, chị sớm nhận ra nguồn dược liệu bản địa không chỉ là kinh nghiệm dân gian, mà còn có thể trở thành hướng phát triển kinh tế bền vững. Năm 2024, với sự hỗ trợ từ tổ chức đoàn địa phương, chị cùng một số thanh niên thành lập HTX nông dược Sống Hạnh Phúc, lựa chọn phát triển dược liệu gắn với cộng đồng người dân tộc thiểu số. Thành viên HTX chủ yếu là người dân tộc Mường, Dao.
Khởi đầu với nguồn vốn ít ỏi, thiếu kinh nghiệm thị trường... HTX đối mặt không ít khó khăn. Có thời điểm sản phẩm chưa đạt yêu cầu, phải điều chỉnh nhiều lần, nhưng thay vì chấp nhận làm nhỏ lẻ, chị Hậu lựa chọn đi theo hướng bài bản hơn, từng bước hoàn thiện chất lượng, hướng tới phát triển bền vững. Đáng chú ý, chị không phụ thuộc vào thị trường truyền thống mà mở rộng sang nhiều kênh phân phối trên nền tảng số. Các nền tảng như tiktok, facebook hay sàn thương mại điện tử được tận dụng để HTX giới thiệu sản phẩm, chia sẻ quy trình sản xuất, vùng trồng và câu chuyện về dược liệu bản địa. Cách làm này đã trở thành cầu nối hiệu quả, giúp sản phẩm vượt khỏi phạm vi địa phương, tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều nơi.
Đến nay, HTX từng bước mở rộng vùng trồng theo hướng an toàn, hữu cơ, gắn với bảo tồn nguồn dược liệu địa phương. Hiện, HTX có 7 hộ thành viên, 5 hộ liên kết trực tiếp tham gia trồng dược liệu, mỗi năm đưa ra thị trường khoảng 30.000 sản phẩm với 10 dòng trà dược liệu, trong đó trà xạ đen và cà gai leo đạt chuẩn OCOP 3 sao vào năm 2024. Chị Phạm Thị Hậu chia sẻ “Vùng núi có nhiều khó khăn, nhưng cũng có những lợi thế rất riêng mà nếu biết khai thác đúng cách thì hoàn toàn có thể trở thành cơ hội phát triển. Với tôi, cây thuốc nam bản địa không chỉ là sản vật quen thuộc, mà còn là nguồn giá trị lớn nếu biết làm bài bản, chú trọng chất lượng và xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng. Khởi nghiệp ở vùng cao có thể bắt đầu từ những điều gần gũi nhất, quan trọng là người trẻ dám nghĩ khác, làm khác để đưa chính sản vật quê hương đi xa hơn”.
Còn với Vi Thị Ánh, ở xã Thọ Bình, hành trình khởi nghiệp của cô cho thấy một bước chuyển rõ nét từ cách làm nông nghiệp truyền thống sang tư duy đầu tư quy mô, chủ động tạo dựng giá trị dài lâu.
Sinh ra giữa vùng núi đá, lớn lên cùng nỗi trăn trở khi chứng kiến bà con quanh năm vất vả nhưng thu nhập vẫn thấp, Ánh luôn tự hỏi “làm sao để chính những vùng đất tưởng chừng như kém màu mỡ ấy có thể tạo ra giá trị kinh tế cao?”. Sau quá trình tìm hiểu thực tế tại nhiều vùng trồng trên cả nước, Vi Thị Ánh nhận thấy cây nghệ nếp đỏ, giống nghệ có hàm lượng curcumin cao, dược tính tốt, dễ trồng và phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương có thể trở thành hướng đi mới. Năm 2016, Ánh mạnh dạn đầu tư 120 triệu đồng mua 3 tấn giống nghệ nếp đỏ, trồng thử nghiệm trên những diện tích đất đồi bỏ hoang. Nhờ đầu tư bài bản, khoa học ngay từ đầu nên ngay từ vụ thu hoạch đầu tiên, nghệ nếp đỏ cho chất lượng tốt, sản lượng cao, đặc biệt là có đầu ra ổn định.
Chị Phạm Thị Hậu, Giám đốc HTX nông dược Sống Hạnh Phúc (Happy Life).
Tuy nhiên, với chị Vi Thị Ánh, khởi nghiệp không dừng ở việc bán nông sản thô. Từng gặp rủi ro khi đối tác không thu mua như cam kết, chị nhận ra muốn phát triển lâu dài phải chủ động xây dựng chuỗi giá trị. Năm 2023, HTX nông sản dược liệu Ánh Mai được thành lập, đánh dấu bước chuyển từ trồng nguyên liệu sang chế biến sâu. Các sản phẩm như tinh bột nghệ nếp đỏ, nghệ khô sấy lát ra đời, giúp nâng giá trị củ nghệ lên nhiều lần so với bán tươi.
Đến nay, vùng nguyên liệu của HTX đã mở rộng hơn 8ha, doanh thu đạt trên 260 triệu đồng/ha/năm, tạo việc làm cho 15 lao động địa phương. Đặc biệt, với các vùng trồng liên kết, bà con được hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn chăm sóc, cung cấp giống linh hoạt và được bao tiêu sản phẩm. Cách làm ấy giúp người dân yên tâm sản xuất, thay vì lo lắng với bài toán đầu ra như trước. Từ đó, cây nghệ nếp đỏ không chỉ là một mùa vụ mới, mà dần trở thành sinh kế ổn định cho nhiều hộ dân địa phương.
Hiện, sản phẩm không chỉ tiêu thụ tốt trong nước mà còn từng bước tiếp cận thị trường quốc tế. Quan trọng hơn, mô hình này đang góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ chỗ “có gì bán nấy” sang làm nông nghiệp hàng hóa, từ bán sản vật thô sang phát triển thương hiệu gắn với giá trị bản địa.
Từ những vùng đồi cằn cỗi, chị Vi Thị Ánh đang cho thấy một diện mạo mới của khởi nghiệp vùng cao, nơi người trẻ không chỉ tìm cách làm giàu cho bản thân, mà còn mở hướng phát triển bền vững cho cộng đồng bằng chính tư duy đổi mới trên mảnh đất quê hương.
Không chỉ chị Vi Thị Ánh hay chị Phạm Thị Hậu... mà ngày càng nhiều thanh niên vùng cao đã chủ động tìm hướng đi mới, bền vững từ chính lợi thế quê hương. Từ những sản vật quen thuộc, họ đang học cách tạo ra giá trị lớn hơn bằng tư duy thị trường, xây dựng thương hiệu và kết nối với nhu cầu hiện đại. Sự đổi thay ấy không chỉ mở thêm cơ hội phát triển kinh tế, mà còn góp phần viết lại câu chuyện khởi nghiệp hôm nay bằng khát vọng vươn lên trên chính mảnh đất của mình.
Bài và ảnh: Vân Anh - vhds.baothanhhoa.vn
Lượt truy cập trên website
Lượt truy cập hôm nay
1. Đối vối các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan cấp giấy phép đăng ký:
a) Cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX trong trường hợp không đủ điều kiện hoặc không cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX trong trường hợp đủ điều kiện theo quy định của Luật này; cản trờ, sách nhiễu việc đăng ký và hoạt động của HTX, liên hiệp HTX;
b) Cản trở việc thực hiện các quyền, nehĩa vụ của HTX, liên hiệp HTX, thành viên, HTX thành viên theo quy định của Luật này và điều lệ I-HTX, liên hiệp HTX.
2. Đối với HTX, liên hiệp HTX:
a) Hoạt động mang tính danh nghĩa HTX, liên hiệp HTX mà không có giấy chứng nhận đăne ký hoặc tiếp tục hoạt động khi đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký;
b) Kê khai không trune thực, không chính xác nội dung đăng ký HTX, liên hiệp HTX; c) Gian lận trong việc định giá tài sản vốn góp;
d) Kinh doanh ngành, nghề không được ghi trong giấy chứng nhận đăng ký; kinh doanh ngành, nghề có điều kiện khi chưa đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật;
đ) Thực hiện không đúng các nguyên tắc tổ chức, hoạt động theo quy định.
Nếu sau ngày 30/6/2016 mà các HTX, liên hiệp HTX thành lập theo Luật IITX năm 2003, không chuvển đổi hoặc không đăng kỷ lại theo Luật HTX năm 2012 thì phải thực hiện một trong các hình thức sau đây:
1) Nếu muốn tiếp tục hoạt động theo tổ chức IITX, liên hiệp HTX thì người đại diện theo pháp luật của HTX, liên hiệp HTX phải có văn bản báo cáo với UBND cùng cấp với cơ quan cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX về lý do cliưa thực hiện được, đòng thời xin gia hạn thời gian thực hiện; nếu được chấp thuận thì tiến hành ngay các thủ tục đăng ký lại trong thời gian được gia hạn;
2) Nếu không có báo cáo, hoặc có báo cáo nhưng lý do không chính đáng sẽ phải giải thể hoặc phá sản, theo 3 hình thức: a) Giải thể tự nguyện; b) Giải thể bắt buộc; c) Tuyên bố phá sản. Trong 12 tháng liên tục nếu số thành viên tham gia HTX, liên hiệp HTX không đủ số lượng tối thiểu theo quy định của Luật HTX năm 2012 là 07 thành viên thì sẽ bị tuyên bố giải thể bắt buộc.
Hợp tác xã, liên hiệp HTX được tổ chức và hoạt động theo 7 nguyên tắc:
l)Tự nguyện;
2) Kết nạp rộng rãi thành viên;
3) Bình đẳng;
4) Tự chủ;
5) Thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và quy định của điều lệ, phân phối thu nhập chủ yếu theo mức độ sử dụng dịch vụ và công sức đóng góp;
6) Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho thành viên;
7) Hợp tác và chăm lo phát triển bền vững cộng đồng. Hợp tác xã, liên hiệp hiệp HTX có các quyền:
1) Thực hiện mục tiêu hoạt dộng của HTX, liên hiệp HTX; tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động của mình;
2) Quyết định tổ chức quản lý và hoạt động của Iirx, liên hiệp HTX; thuê và sử dụng lao động;
3) Tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm theo ngành, nghề đã đăng ký nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, HTX thành viên; 4) Cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, tạo việc làm cho thành viên, HTX thành viên ra thị trường nhưng phải bảo đảm hoàn thành nghĩa vụ đối với thành viên, HTX thành viên; 5) Ket nạp mới, chấm dứt tư cách thành viên, HTX thành viên; 6) Tăng, giảm vốn điều lệ trong quá trình hoạt động; huy động vốn và hoạt động tín dụng nội bộ theo quy định của pháp luật; 7) Liên doanh, liên kết, hợp tác với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài để thực hiện mục tiêu hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; 8) Góp vốn, mua cổ phần, thành lập doanh nghiệp nhằm mục tiêu hỗ trợ hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; 9) Quản lý, sử dụng, xử lý vốn, tài sản và các quỹ của HTX, liên hiệp HTX; 10) Thực hiện việc phân phối thu nhập, xử lý các khoản lỗ, khoản nợ của HTX, liên hiệp HTX; 11) Tham gia các tổ chức đại diện của HTX, liên hiệp HTX; 12) Khiếu nại hoặc thông qua người đại diện để tố cáo các hành vi vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của HTX, liên hiệp HTX; xử lý thành viên, HTX thành viên vi phạm điều lệ và giải quyết tranh chấp nội bộ. Hợp tác xã, liên hiệp HTX có các nghĩa vụ: 1) Thực hiện các quy định của điều lệ; 2) Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của thành viên; 3) Hoạt động đúng ngành, nghề đã đăng ký; 4) Thực hiện hợp đồng dịch vụ giữa HTX với thành viên; 5) Thực hiện quy định của pháp luật về tài chính, thuế, kế toán, kiểm toán, thống kê; 6) Quản lý, sử dụng vốn, tài sản và các quỹ của HTX theo quy định của pháp luật; 7) Quản lý, sử dụng đất đai và tài nguyên khác được, Nhà nước giao hoặc cho thuê theo quy định của pháp luật; 8) Ký kết và thực hiện hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chính sách khác cho người lao động theo quy định của pháp luật; 9) Giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho thành viên; 10) Thực hiện chế độ báo cáo về tình hình hoạt động của HTX theo quv định của Chính phủ; 11) Bồi thường thiệt hại do mình ẹây ra cho thành viên theo quv định của pháp luật.
