Thứ Ba, 07-04-2026
VOV.VN - Bằng niềm đam mê và sự tâm huyết, anh Đinh Văn Thắng, xã Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình đã thành lập Hợp tác xã (HTX) Thảo dược rừng Cúc Phương đưa dược liệu bản địa vào sản xuất hiện đại, mở hướng đi bền vững.
Chiều muộn, trong cái se lạnh của rừng quốc gia Cúc Phương, chúng tôi có mặt tại Hợp tác xã Thảo dược Rừng Cúc Phương theo sự giới thiệu của Liên minh Hợp tác xã tỉnh Ninh Bình. Trời nhá nhem, nhưng trước sân nhà sàn của anh Đinh Văn Thắng - Giám đốc HTX Thảo dược rừng Cúc Phương hơi ấm của cao lá,thơm nức vẫn lan tỏa. Trong gian chế biến, anh Thắng cẩn thận canh nồi cao đang sôi, ngoài sân hai nhân viên tất bật rửa sạch những củ tắc kè núi mà đồng bào vừa mang từ rừng xuống.
Đinh Văn Thắng - Giám đốc HTX Thảo dược rừng Cúc Phương giới thiệu mô hình HTX của mình
“Bà con ở đây thì không có giờ giấc đâu. Có được cây thuốc lúc nào là mang về lúc đó. Muộn đến đâu thì mình vẫn phải rửa, sơ chế ngay, chứ để qua đêm là giảm chất lượng”, anh Thằng tay chỉ vào nồi thuốc sánh đặc vừa nói.
Anh Thắng là người Mường bản địa, từ nhỏ anh đã theo bà và các cụ cao niên vào rừng nhận biết từng loại lá, thân, rễ quý. Người Mường coi đó là vốn tri thức được gìn giữ qua thế hệ, dùng để chữa những bệnh thường gặp như sỏi thận, mỡ máu, gút,xương khớp,dạ dày hay các chứng yếu sinh lý…
“Bà con mình cứ lấy lá rừng về nấu theo bài thuốc từ nhiều đời truyền lại. Tôi chỉ mong giữ được những bài thuốc gia truyền, vừa giúp người, vừa giữ gìn bản sắc”, anh Thắng chia sẻ.
Ngày trước, anh Thắng chỉ nấu cao bằng bếp củi. Để được mẻ cao, phải canh lửa suốt 7 ngày, dùng đũa cả khuấy liên tục đến mỏi rã cánh tay. Thành phẩm được đóng vào lọ nhựa đơn sơ, chỉ đủ phục vụ gia đình và những người quen trong bản.
Nhưng thị trường thay đổi. Người dùng cần sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Cách làm thủ công ngày xưa không còn phù hợp nếu muốn vươn xa hơn. Anh quyết định thành lập Hợp tác xã Thảo dược Rừng Cúc Phương vào tháng 9/2024, với 10 thành viên chủ yếu là người trong gia đình. Từ đó, mô hình bắt đầu chuyển sang sản xuất theo quy trình kỹ thuật: máy nấu, máy cô đặc, khu sơ chế riêng và khu phơi dược liệu bài bản.
Trên diện tích hơn 1ha của gia đình, anh quy hoạch hai khu riêng biệt: phía dưới là khu lưu trú và nhà hàng phục vụ du khách, trên đồi là khu trồng dược liệu và xưởng sản xuất cao lá nam. Toàn bộ đầu tư ban đầu cho nhà xưởng và máy móc khoảng 300 triệu đồng.
Nguồn nguyên liệu của Hợp tác xã được cung ứng từ hai kênh chính thu mua dược liệu tự nhiên hoặc gieo trồng từ bà con địa phương và diện tích canh tác do gia đình chủ động phát triển. Các loại cây như gắm, dây đau xương, nhuối ruồi, giảo cổ lam, thiên niên kiện, cốt thái bổ, hối hạc, củ ráy rừng, khôi nhung, bóp bép,thổ phục linh.... đều được sơ chế theo đúng cách truyền thống rồi đưa vào nấu. Dù mới thành lập hơn một năm, sản phẩm của HTX đã đến tay người dùng tại TP. Hồ Chí Minh, Đắk Lắk và nhiều tỉnh thành.
Theo anh Thắng, việc thành lập Hợp tác xã đóng vai trò quyết định đối với sản phẩm của đồng bào Mường. Trước đây, bà con nấu thuốc nhưng hoàn toàn lúng túng: không có tiêu chuẩn, không nhãn mác, không truy xuất được nguồn gốc. Những lọ cao nhựa đơn sơ khiến người tiêu dùng không thể phân biệt đâu là hàng thật của địa phương, đâu là sản phẩm trôi nổi.
Không chỉ là chuyện kinh tế, mô hình của HTX còn mang ý nghĩa gìn giữ bản sắc văn hóa Mường và bảo tồn tài nguyên rừng Cúc Phương. Các cây thuốc được trồng mới để bù lại lượng khai thác tự nhiên; người dân vùng đệm rừng có thêm việc làm ổn định; tri thức bản địa được phục dựng và phát huy.
“Đồng bào mình chỉ mong có nghề bền vững. Vừa giữ được bài thuốc gia truyền, vừa giúp bà con có việc làm”, anh Thắng bày tỏ.
Hiện dược liệu tươi bà con thu hái được HTX thu mua giúp họ có nguồn thu ổn định mà không khai thác tận diệt. Nhiều cây quý như tắc kè núi (cốt thái bổ) khôi nhung,khúng khéng,thiên niên kiện không chỉ được giữ lại mà còn được trồng thêm để tái sinh tự nhiên. Với sản phẩm chủ lực Cao Gút Cúc Phương, HTX kết hợp bài thuốc truyền thống với quy trình sản xuất hiện đại. Dược liệu được sơ chế thủ công rồi cô đặc bằng máy để giữ trọn hương vị và tinh chất của núi rừng. Người dùng đánh giá cao vì sản phẩm lành, hiệu quả nhưng cần uống theo liệu trình đúng tinh thần “thuốc nam là phải kiên trì”.
Giữa đại ngàn Cúc Phương, nơi thiên nhiên hoang sơ hòa cùng bản sắc văn hóa, những giọt cao thảo dược của đồng bào Mường không chỉ là sản phẩm chữa bệnh. Đó là kết tinh tri thức bản địa, là niềm tự hào của cộng đồng sống bên rừng, là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại.
Vân Hồng - CTV Trần Hồng/ VOV.VN
Lượt truy cập trên website
Lượt truy cập hôm nay
1. Đối vối các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan cấp giấy phép đăng ký:
a) Cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX trong trường hợp không đủ điều kiện hoặc không cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX trong trường hợp đủ điều kiện theo quy định của Luật này; cản trờ, sách nhiễu việc đăng ký và hoạt động của HTX, liên hiệp HTX;
b) Cản trở việc thực hiện các quyền, nehĩa vụ của HTX, liên hiệp HTX, thành viên, HTX thành viên theo quy định của Luật này và điều lệ I-HTX, liên hiệp HTX.
2. Đối với HTX, liên hiệp HTX:
a) Hoạt động mang tính danh nghĩa HTX, liên hiệp HTX mà không có giấy chứng nhận đăne ký hoặc tiếp tục hoạt động khi đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký;
b) Kê khai không trune thực, không chính xác nội dung đăng ký HTX, liên hiệp HTX; c) Gian lận trong việc định giá tài sản vốn góp;
d) Kinh doanh ngành, nghề không được ghi trong giấy chứng nhận đăng ký; kinh doanh ngành, nghề có điều kiện khi chưa đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật;
đ) Thực hiện không đúng các nguyên tắc tổ chức, hoạt động theo quy định.
Nếu sau ngày 30/6/2016 mà các HTX, liên hiệp HTX thành lập theo Luật IITX năm 2003, không chuvển đổi hoặc không đăng kỷ lại theo Luật HTX năm 2012 thì phải thực hiện một trong các hình thức sau đây:
1) Nếu muốn tiếp tục hoạt động theo tổ chức IITX, liên hiệp HTX thì người đại diện theo pháp luật của HTX, liên hiệp HTX phải có văn bản báo cáo với UBND cùng cấp với cơ quan cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX về lý do cliưa thực hiện được, đòng thời xin gia hạn thời gian thực hiện; nếu được chấp thuận thì tiến hành ngay các thủ tục đăng ký lại trong thời gian được gia hạn;
2) Nếu không có báo cáo, hoặc có báo cáo nhưng lý do không chính đáng sẽ phải giải thể hoặc phá sản, theo 3 hình thức: a) Giải thể tự nguyện; b) Giải thể bắt buộc; c) Tuyên bố phá sản. Trong 12 tháng liên tục nếu số thành viên tham gia HTX, liên hiệp HTX không đủ số lượng tối thiểu theo quy định của Luật HTX năm 2012 là 07 thành viên thì sẽ bị tuyên bố giải thể bắt buộc.
Hợp tác xã, liên hiệp HTX được tổ chức và hoạt động theo 7 nguyên tắc:
l)Tự nguyện;
2) Kết nạp rộng rãi thành viên;
3) Bình đẳng;
4) Tự chủ;
5) Thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và quy định của điều lệ, phân phối thu nhập chủ yếu theo mức độ sử dụng dịch vụ và công sức đóng góp;
6) Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho thành viên;
7) Hợp tác và chăm lo phát triển bền vững cộng đồng. Hợp tác xã, liên hiệp hiệp HTX có các quyền:
1) Thực hiện mục tiêu hoạt dộng của HTX, liên hiệp HTX; tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động của mình;
2) Quyết định tổ chức quản lý và hoạt động của Iirx, liên hiệp HTX; thuê và sử dụng lao động;
3) Tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm theo ngành, nghề đã đăng ký nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, HTX thành viên; 4) Cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, tạo việc làm cho thành viên, HTX thành viên ra thị trường nhưng phải bảo đảm hoàn thành nghĩa vụ đối với thành viên, HTX thành viên; 5) Ket nạp mới, chấm dứt tư cách thành viên, HTX thành viên; 6) Tăng, giảm vốn điều lệ trong quá trình hoạt động; huy động vốn và hoạt động tín dụng nội bộ theo quy định của pháp luật; 7) Liên doanh, liên kết, hợp tác với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài để thực hiện mục tiêu hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; 8) Góp vốn, mua cổ phần, thành lập doanh nghiệp nhằm mục tiêu hỗ trợ hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; 9) Quản lý, sử dụng, xử lý vốn, tài sản và các quỹ của HTX, liên hiệp HTX; 10) Thực hiện việc phân phối thu nhập, xử lý các khoản lỗ, khoản nợ của HTX, liên hiệp HTX; 11) Tham gia các tổ chức đại diện của HTX, liên hiệp HTX; 12) Khiếu nại hoặc thông qua người đại diện để tố cáo các hành vi vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của HTX, liên hiệp HTX; xử lý thành viên, HTX thành viên vi phạm điều lệ và giải quyết tranh chấp nội bộ. Hợp tác xã, liên hiệp HTX có các nghĩa vụ: 1) Thực hiện các quy định của điều lệ; 2) Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của thành viên; 3) Hoạt động đúng ngành, nghề đã đăng ký; 4) Thực hiện hợp đồng dịch vụ giữa HTX với thành viên; 5) Thực hiện quy định của pháp luật về tài chính, thuế, kế toán, kiểm toán, thống kê; 6) Quản lý, sử dụng vốn, tài sản và các quỹ của HTX theo quy định của pháp luật; 7) Quản lý, sử dụng đất đai và tài nguyên khác được, Nhà nước giao hoặc cho thuê theo quy định của pháp luật; 8) Ký kết và thực hiện hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chính sách khác cho người lao động theo quy định của pháp luật; 9) Giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho thành viên; 10) Thực hiện chế độ báo cáo về tình hình hoạt động của HTX theo quv định của Chính phủ; 11) Bồi thường thiệt hại do mình ẹây ra cho thành viên theo quv định của pháp luật.
