Thứ Ba, 07-04-2026
VOV.VN - Sản xuất phân tán, chất lượng không đồng đều và thiếu tiêu chuẩn chung đang khiến nhiều hợp tác xã (HTX) khó đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường EU. Muốn mở cửa xuất khẩu, HTX buộc phải chuyển từ tư duy sản xuất nhỏ sang liên kết theo chuỗi ngành hàng.
Những phản ánh từ thực tiễn cho thấy các HTX đang đối diện nhiều rào cản nội tại. Ở nhiều ngành, dù cùng sản xuất một loại sản phẩm, mỗi HTX lại theo đuổi cách làm riêng, áp dụng quy trình, kỹ thuật và công nghệ khác nhau. Việc thiếu một bộ tiêu chuẩn chung khiến chất lượng sản phẩm không đồng đều, khó truy xuất nguồn gốc và càng khó đáp ứng yêu cầu cao của thị trường EU về minh bạch và đồng nhất chất lượng.
Ông Đỗ Thành Nghĩ, Chủ tịch HĐQT HTX Hưng Hiệp Tiến, xã Nguyễn Việt Khái, tỉnh Cà Mau chia sẻ, ở Cà Mau mặc dù có tới 30 HTX cùng làm chả cá nhưng “số lượng đông không đồng nghĩa với sức mạnh nếu thiếu liên kết và không tạo ra chuẩn hóa trong quy trình, thương hiệu hay công nghệ.
Muốn vươn ra những thị trường lớn và giàu tiềm năng như châu Âu, các HTX không thể tiếp tục hoạt động đơn lẻ mà phải liên kết theo ngành hàng để tạo lợi thế quy mô, thống nhất quy trình và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, bản thân HTX gần như không thể tự mình triển khai các yêu cầu này nếu thiếu sự dẫn dắt từ chính quyền địa phương, đặc biệt trong việc quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, thiết lập cơ chế kiểm soát chất lượng đồng bộ và hỗ trợ về vốn, công nghệ cũng như kỹ thuật.
Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hoàng Ân, Chủ tịch HTX Cái Bát, xã Phú Mỹ), tỉnh Cà Mau cho rằng dù nhiều HTX đã chủ động đổi mới tư duy và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chừng đó vẫn chưa đủ để bước vào các thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn cao. Ông nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước trong việc tái quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng các vùng nuôi đạt chuẩn ngay từ đầu, qua đó tạo nền tảng chất lượng vững chắc để sản phẩm của HTX đủ sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế như EU.
Các chuyên gia quốc tế khẳng định cơ hội vào EU vẫn rộng mở nếu sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Chuyên gia Ai-len Michael Murphy nhấn mạnh rằng “thị trường châu Âu khó tính, nhưng hoàn toàn có thể ‘gõ cửa’ thành công nếu nhà sản xuất tuân thủ nghiêm túc các quy định về an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ và tính bền vững”. Theo ông, những bộ tiêu chuẩn như GlobalGAP, HACCP, BRC, IFS hay EU Organic “không phải là rào chắn mà là ‘giấy thông hành’, bảo chứng cho chất lượng, từ đó tạo niềm tin với thị trường”.
Ở góc độ quản trị chuỗi giá trị, ông Hoàng Văn Tú, đại diện Tổ chức Hệ thống lương thực bền vững Ai-len, đánh giá xu hướng “chuyển đổi kép” – gồm chuyển đổi xanh và chuyển đổi số – sẽ là động lực sống còn để HTX nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi HTX tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, yêu cầu về minh bạch hóa dữ liệu, giám sát sản xuất, truy xuất nguồn gốc và quản trị chất lượng càng trở nên cấp thiết. Những công nghệ như nhật ký điện tử, mã QR, hệ thống giám sát môi trường, quản lý vùng nuôi hay phần mềm quản trị sản xuất không còn là lựa chọn, mà trở thành tiêu chuẩn bắt buộc nếu HTX muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh rằng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đã mở ra “cánh cửa lịch sử”, tạo cơ hội lớn cho nông sản và sản phẩm HTX. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi HTX thực sự nâng tầm năng lực cạnh tranh của mình. Bà khẳng định HTX với hàng triệu thành viên và nông dân liên kết đang mang trọng trách lớn trong việc hiện đại hóa sản xuất và chuẩn hóa chất lượng để không bị đứng ngoài cuộc chơi.
Theo bà Vân, thành công của HTX phụ thuộc vào sự phối hợp ba bên: nỗ lực tự thân của HTX trong nâng cao năng lực sản xuất và quản trị; vai trò điều phối, hỗ trợ và kết nối của Liên minh HTX Việt Nam; cùng sự hỗ trợ chính sách từ cơ quan Nhà nước, đặc biệt là chính quyền địa phương. Chỉ khi cả ba lực lượng đồng hành thì HTX mới đủ điều kiện để chuẩn hóa sản xuất, mở rộng quy mô, tiếp cận công nghệ và đạt các chứng nhận quốc tế phục vụ xuất khẩu.
Bài toán đặt ra cho HTX Việt Nam không chỉ là nâng cao năng lực đơn lẻ, mà là chuyển đổi từ tư duy sản xuất nhỏ sang tư duy chuỗi ngành hàng. Khi các HTX liên kết với nhau và liên kết với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý, vùng sản xuất sẽ được chuẩn hóa, chi phí chứng nhận giảm, chất lượng đồng đều hơn và thương hiệu tập thể đủ mạnh để cạnh tranh tại thị trường EU.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng xanh, sạch và bền vững tại châu Âu ngày càng tăng, sản phẩm HTX Việt Nam hoàn toàn có cơ hội mở rộng thị phần. Tuy nhiên, cánh cửa đó chỉ mở ra cho những HTX chấp nhận thay đổi, tuân thủ nghiêm túc tiêu chuẩn quốc tế, và đặc biệt là liên kết với nhau tạo thành sức mạnh toàn ngành.
Vân Hồng/VOV.VN
Lượt truy cập trên website
Lượt truy cập hôm nay
1. Đối vối các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan cấp giấy phép đăng ký:
a) Cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX trong trường hợp không đủ điều kiện hoặc không cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX trong trường hợp đủ điều kiện theo quy định của Luật này; cản trờ, sách nhiễu việc đăng ký và hoạt động của HTX, liên hiệp HTX;
b) Cản trở việc thực hiện các quyền, nehĩa vụ của HTX, liên hiệp HTX, thành viên, HTX thành viên theo quy định của Luật này và điều lệ I-HTX, liên hiệp HTX.
2. Đối với HTX, liên hiệp HTX:
a) Hoạt động mang tính danh nghĩa HTX, liên hiệp HTX mà không có giấy chứng nhận đăne ký hoặc tiếp tục hoạt động khi đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký;
b) Kê khai không trune thực, không chính xác nội dung đăng ký HTX, liên hiệp HTX; c) Gian lận trong việc định giá tài sản vốn góp;
d) Kinh doanh ngành, nghề không được ghi trong giấy chứng nhận đăng ký; kinh doanh ngành, nghề có điều kiện khi chưa đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật;
đ) Thực hiện không đúng các nguyên tắc tổ chức, hoạt động theo quy định.
Nếu sau ngày 30/6/2016 mà các HTX, liên hiệp HTX thành lập theo Luật IITX năm 2003, không chuvển đổi hoặc không đăng kỷ lại theo Luật HTX năm 2012 thì phải thực hiện một trong các hình thức sau đây:
1) Nếu muốn tiếp tục hoạt động theo tổ chức IITX, liên hiệp HTX thì người đại diện theo pháp luật của HTX, liên hiệp HTX phải có văn bản báo cáo với UBND cùng cấp với cơ quan cấp giấy chứng nhận đăng ký HTX, liên hiệp HTX về lý do cliưa thực hiện được, đòng thời xin gia hạn thời gian thực hiện; nếu được chấp thuận thì tiến hành ngay các thủ tục đăng ký lại trong thời gian được gia hạn;
2) Nếu không có báo cáo, hoặc có báo cáo nhưng lý do không chính đáng sẽ phải giải thể hoặc phá sản, theo 3 hình thức: a) Giải thể tự nguyện; b) Giải thể bắt buộc; c) Tuyên bố phá sản. Trong 12 tháng liên tục nếu số thành viên tham gia HTX, liên hiệp HTX không đủ số lượng tối thiểu theo quy định của Luật HTX năm 2012 là 07 thành viên thì sẽ bị tuyên bố giải thể bắt buộc.
Hợp tác xã, liên hiệp HTX được tổ chức và hoạt động theo 7 nguyên tắc:
l)Tự nguyện;
2) Kết nạp rộng rãi thành viên;
3) Bình đẳng;
4) Tự chủ;
5) Thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và quy định của điều lệ, phân phối thu nhập chủ yếu theo mức độ sử dụng dịch vụ và công sức đóng góp;
6) Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho thành viên;
7) Hợp tác và chăm lo phát triển bền vững cộng đồng. Hợp tác xã, liên hiệp hiệp HTX có các quyền:
1) Thực hiện mục tiêu hoạt dộng của HTX, liên hiệp HTX; tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động của mình;
2) Quyết định tổ chức quản lý và hoạt động của Iirx, liên hiệp HTX; thuê và sử dụng lao động;
3) Tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm theo ngành, nghề đã đăng ký nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, HTX thành viên; 4) Cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, tạo việc làm cho thành viên, HTX thành viên ra thị trường nhưng phải bảo đảm hoàn thành nghĩa vụ đối với thành viên, HTX thành viên; 5) Ket nạp mới, chấm dứt tư cách thành viên, HTX thành viên; 6) Tăng, giảm vốn điều lệ trong quá trình hoạt động; huy động vốn và hoạt động tín dụng nội bộ theo quy định của pháp luật; 7) Liên doanh, liên kết, hợp tác với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài để thực hiện mục tiêu hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; 8) Góp vốn, mua cổ phần, thành lập doanh nghiệp nhằm mục tiêu hỗ trợ hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; 9) Quản lý, sử dụng, xử lý vốn, tài sản và các quỹ của HTX, liên hiệp HTX; 10) Thực hiện việc phân phối thu nhập, xử lý các khoản lỗ, khoản nợ của HTX, liên hiệp HTX; 11) Tham gia các tổ chức đại diện của HTX, liên hiệp HTX; 12) Khiếu nại hoặc thông qua người đại diện để tố cáo các hành vi vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của HTX, liên hiệp HTX; xử lý thành viên, HTX thành viên vi phạm điều lệ và giải quyết tranh chấp nội bộ. Hợp tác xã, liên hiệp HTX có các nghĩa vụ: 1) Thực hiện các quy định của điều lệ; 2) Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của thành viên; 3) Hoạt động đúng ngành, nghề đã đăng ký; 4) Thực hiện hợp đồng dịch vụ giữa HTX với thành viên; 5) Thực hiện quy định của pháp luật về tài chính, thuế, kế toán, kiểm toán, thống kê; 6) Quản lý, sử dụng vốn, tài sản và các quỹ của HTX theo quy định của pháp luật; 7) Quản lý, sử dụng đất đai và tài nguyên khác được, Nhà nước giao hoặc cho thuê theo quy định của pháp luật; 8) Ký kết và thực hiện hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chính sách khác cho người lao động theo quy định của pháp luật; 9) Giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho thành viên; 10) Thực hiện chế độ báo cáo về tình hình hoạt động của HTX theo quv định của Chính phủ; 11) Bồi thường thiệt hại do mình ẹây ra cho thành viên theo quv định của pháp luật.
.jpg)
