Lịch sử hình thành và phát triển của Liên minh HTX tỉnh Thanh Hóa

Thứ Ba, 21-10-2025

Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người đầu tiên đưa lý luận phát triển HTX vào nước ta và thường xuyên quan tâm chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể, HTX; trong Thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam ngày 11/4/1946, Người viết: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh. Nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh, thì cần phải có HTX. Nói tóm lại, HTX là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà ích lợi nhiều”; ngày 11/4/1964, trong Thư gửi Đại hội HTX và đội sản xuất nông nghiệp tiên tiến miền núi và trung du, Người dặn dò: “HTX phải được củng cố, tức là làm cho xã viên có tinh thần làm chủ, làm cho ban quản trị được vững vàng và có năng lực, phải thực hành dân chủ, chống tham ô, lãng phí, quan liêu, phải đoàn kết chặt chẽ trong HTX, làm tốt công tác cải tiến quản lý, cải tiến kỹ thuật và không ngừng nâng cao trình độ chính trị và văn hóa cho cán bộ và xã viên”.

Kinh tế tập thể, HTX đã hình thành và phát triển gần 80 năm, đóng góp quan trọng sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của đất nước ta. Trải qua các thời kỳ phát triển, bản chất, giá trị và các nguyên tắc hoạt động, vai trò của kinh tế tập thể, HTX phù hợp với chủ trương của Đảng về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta.

Cùng với sự hình thành của Liên minh HTX Việt Nam, Thanh Hóa là một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước được Tỉnh ủy cho chủ trương, được UBND tỉnh đồng ý cho tổ chức Đại hội thành lập Liên minh HTX cấp tỉnh, tại Công văn số 1937 CN/UBTH ngày 09/12/1993 của UBND tỉnh về việc Đại hội Liên minh HTX tỉnh Thanh Hóa lần thứ nhất. Sau quá trình chuẩn bị, Đại hội lần thứ nhất Liên minh HTX tỉnh được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 3 - 5 tháng 01 năm 1994, là sự tiếp nối nhiệm vụ của Hội đồng lâm thời các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tỉnh Thanh Hóa và Hội đồng Liên minh các HTX tỉnh Thanh Hóa;

Từ ngày thành lập đến nay, Liên minh HTX tỉnh Thanh Hóa đã qua 6 kỳ Đại hội:

* Đại hội đại biểu Liên minh HTX tỉnh lần thứ I (tháng 1/1994): Đại hội diễn ra trong 3 ngày từ ngày 3/1/1994-5/1/1994. Đại hội đã bầu 21 Ủy viên Ban chấp hành; Bầu đồng chí Trần Văn Lãm giữ chức Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh.

* Đại hội đại biểu Liên minh HTX tỉnh lần thứ II (tháng 5/2000): Đại hội diễn ra trong 2 ngày từ ngày; Đại hội đã bầu 27 Ủy viên Ban chấp hành, Bầu đồng chí Trần Văn Lãm tái cử giữ chức Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, đồng chí Nguyễn Huy Thanh tái cử giữ chức Phó chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, đồng chí Nguyễn Văn Hưng được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh.   

* Đại hội đại biểu Liên minh HTX tỉnh lần thứ III (tháng 12/2005): Đại hội diễn ra trong 2 ngày, tham dự Đại hội có 300 đại biểu tiêu biểu, đại diện cho 991 HTX trên địa bàn tỉnh. Đại hội đã bầu 35 Ủy viên Ban chấp hành; Tại phiên họp thứ nhất, Ban chấp hành đã bầu 11 Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, các Phó Chủ tịch. Đ/c Nguyễn Văn Hưng được bầu giữ chức Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, đồng chí Lê Xuân Thành, đồng chí Đỗ Xuân Thanh được bầu giữ chức phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh. 

* Đại hội đại biểu Liên minh HTX tỉnh lần thứ IV (tháng 1/2011): Đại hội diễn ra trong 2 ngày từ ngày 24/01/2011-25/01/2011. Tham dự Đại hội có 300 đại biểu tiêu biểu, đại diện cho 991 HTX trên địa bàn tỉnh. Đại hội đã bầu 35 Ủy viên Ban chấp hành, 3 Ủy viên Ủy ban kiểm tra; Tại phiên họp thứ nhất, Ban chấp hành đã bầu 9 Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, các Phó Chủ tịch. Đ/c Nguyễn Văn Hưng được bầu lại giữ chức Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, đồng chí Lê Xuân Thành, đồng chí Đỗ Xuân Thanh được bầu lại giữ chức Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh.

Mục tiêu của Đại hội: “Tập trung củng cố và đổi mới kinh tế tập thể theo chiều sâu trên cơ sở đảm bảo các nguyên tắc và giá trị theo luật HTX. tạo được sự chuyển biến rõ đối với KTTT trên tất cả các mặt: phương thức quản lý và phân phối. Xây dựng hệ thống các tổ chức kinh tế hợp tác, htx trong các ngành, các lĩnh vực và các vùng miền trong tỉnh, với nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với nhu cầu và sự tự nguyện lựa chọn của mọi tầng lớp xã hội, mọi cá nhân và tổ chức kinh tế”.

* Đại hội đại biểu Liên minh HTX tỉnh lần thứ V, nhiệm kỳ 2016 – 2020 (tháng 4/2016): Đại hội diễn ra trong 2 ngày từ ngày 20/4/2016-21/4/2016.  Tham dự Đại hội có 300 đại biểu tiêu biểu, đại diện cho 991 HTX trên địa bàn tỉnh. Đại hội đã bầu 37 Ủy viên Ban chấp hành, 3 Ủy viên Ủy ban kiểm tra; Tại phiên họp thứ nhất, Ban chấp hành đã bầu 11 Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, các Phó Chủ tịch. Đ/c Nguyễn Văn Hưng được bầu tái cử Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, đồng chí Đỗ Xuân Thanh tái cử Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh và 01 đồng chí được bầu bổ sung giữ chức Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh trong nhiệm kỳ.  

* Đại hội đại biểu Liên minh HTX tỉnh lần thứ VI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 (tháng 10/2020): Đại hội diễn ra trong 2 ngày từ ngày 30/10/2020-31/10/2020. Tham dự Đại hội có 252 đại biểu tiêu biểu, đại diện cho hơn 20 vạn cán bộ, thành viên, người lao động trong hơn 1.000 HTX trên địa bàn tỉnh về dự Đại hội. Đại hội đã bầu 37 Ủy viên Ban chấp hành, 3 Ủy viên Ủy ban kiểm; Tại phiên họp thứ nhất, Ban chấp hành đã bầu 11 Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, các Phó Chủ tịch. Đ/c Nguyễn Đình Tuấn được bầu giữ chức Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, các đồng chí Trịnh Thanh Tùng, Lê Hồng Hải được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh. 

Mục tiêu của Đại hội: “Tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã; đẩy mạnh xây dựng Liên minh HTX tỉnh vững mạnh; thực hiện hiệu quả chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thành viên”.

Trải qua 32 năm xây dựng và phát triển, với trách nhiệm và tâm huyết với phong trào KTTT, HTX, các thế hệ cán bộ, viên chức, lao động và thành viên Liên minh HTX tỉnh đã nỗ lực phấn đấu, chung sức góp phần xây dựng phong trào KTTT, HTX của tỉnh luôn là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước. Từ ngày đầu thành lập, toàn tỉnh chỉ có 211 HTX. Đến nay, toàn tỉnh có tổng số HTX trên địa bàn tỉnh  1.373 HTX, gồm: 870 HTX Nông nghiệp (trong đó có 19 HTX thủy sản và 02 HTX muối), 188 HTX công nghiệp - T.TCN (trong đó có 57 HTX điện), 133 HTX Thương mại - dịch vụ, 19 HTX xây dựng, 25 HTX giao thông vận tải, 67 quỹ TDND, 28 HTX môi trường và 43 HTX khác,  03 Liên hiệp HTX, tăng 1.162 HTX so với năm 1993. Doanh thu bình quân của HTX đạt 7.376 triệu đồng; lãi bình quân một HTX đạt 270 triệu đồng/năm; thu nhập bình quân lao động thường xuyên trong HTX đạt 50,5 triệu đồng/năm.

Nhiều mô hình HTX mới phù hợp với nhu cầu thực tế đã được hình thành trong các lĩnh vực, ngành nghề. Hoạt động của các HTX ngày càng mở rộng theo hướng đa ngành, đa nghề, đa khâu dịch vụ. Tổ chức và quản lý trong HTX từng bước được củng cố và đổi mới. KTTT, HTX đã trở thành một kênh huy động nguồn lực trong dân để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, tăng thu nhập, góp phần xoá đói, giảm nghèo, tái cơ cấu nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Trong số đó có nhiều mô hình HTX hoạt động hiệu quả đã trở thành điển hình tiên tiến trong khu vực kinh tế HTX cả nước, tiêu biểu như: HTX Phú Lộc (Hậu Lộc), HTX Thành Long (Thạch Thành), HTX SXTMTH Chung Nghĩa (Hà Trung), QTDND Định Tường (Yên Định), HTX VSMT Tân Sơn, HTX TCN Tân Thọ (Nông Cống),...

 Trong 32 năm qua, thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao Liên minh HTX tỉnh đã tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tinh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo và cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tập thể, HTX: Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết về tái cơ cấu ngành nông nghiệp; về tích tụ, tập trung ruộng đất để sản xuất hàng hóa quy mô lớn, công nghệ cao; Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới,...; UBND tỉnh đã ban hành nhiều Chỉ thị, Kế hoạch về thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 Khóa 9 về tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, kế hoạch thực hiện thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Kế hoạch phát triển KTTT, HTX hàng năm, giai đoạn, chiến lược phát triển kinh tế tập thể, HTX; ban hành các Đề án phát triển, củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp, phi nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa các giai đoạn; hỗ trợ kinh phí hàng năm để xây dựng mô hình thí điểm HTX nông nghiệp theo Luật Hợp tác xã; thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh, thành lập Ban chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể tỉnh do đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng Ban chỉ đạo,...; Phối hợp với các sở, ngành, UBND các huyện, thị, thành phố trong tỉnh tổng hợp tình hình tổ chức, hoạt động của kinh tế tập thể, HTX phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh, Liên minh HTX Việt Nam; phối hợp triển khai thực hiện có hiệu quả các hoạt động tư vấn, hỗ trợ HTX được UBND tỉnh, Liên minh HTX Việt Nam giao về tập huấn, bồi dưỡng cho cán bộ quản lý HTX, thành viên HTX; tuyên truyền pháp luật lao động, thực hiện chuyên mục truyền hình phát triển kinh tế tập thể, hỗ trợ vay vốn từ Quỹ hỗ trợ quốc gia việc làm, Quỹ hỗ trợ phát triển HTX của Trung ương, của tỉnh, xây dựng hoàn thiện mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị,…,Trong thời gian qua, đã phối hợp thực hiện 292 chuyên mục, phóng sự, bài viết tuyên truyền về KTTT, HTX; 188 lớp tập huấn, bồi dưỡng cho 15.268 cán bộ quản lý, thành viên HTX; tổ chức cho 130 HTX tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại do Liên minh HTX Việt Nam, UBND tỉnh và các địa phương tổ chức; xây dựng 117 mô hình HTX gắn với chuỗi giá trị; chỉ đạo Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tư vấn, hỗ trợ và cho vay 254 dự án, phương án của các HTX, thành viên HTX với tổng số cho vay 86,950 tỷ đồng nhằm tạo điều kiện cho các HTX, thành viên HTX có nguồn vốn để đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, phát triển các sản phẩm OCOP, xây dựng liên doanh, liên kết bền vững với các doanh nghiệp,...lãnh đạo, chỉ đạo trường Trung cấp nghề kỹ nghệ Thanh Hóa thực hiện tốt công tác đào tạo nghề, đào tạo nguồn nhân lực cho khu vực KTTT, HTX và nhu cầu của xã hội.

          Với những kết quả đã đạt được, trong nhiều năm qua, Liên minh HTX tỉnh đã được Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành tặng thưởng nhiều danh hiệu, phần thưởng: Cờ thi đua của Chính phủ năm 2005, 2007, 2010; Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2008; Cờ thi đua của Liên minh HTX Việt Nam năm 2006, 2012; 2022; Cờ thi đua của UBND tỉnh năm 2010 và nhiều Bằng khen, Giấy khen của các bộ, ngành, UBND tỉnh, Liên minh HTX Việt Nam. Đặc biệt, ngày 27/8/2013, Chủ tịch nước đã quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho Liên minh HTX Thanh Hóa, do đã có thành tích xuất sắc trong công tác từ năm 2008 đến năm 2012, góp phần vào sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đây là sự ghi nhận và phần thưởng cao quý dành cho các thế hệ cán bộ, công nhân viên và toàn thể cán bộ, thành viên của Liên minh HTX tỉnh nhà đã nỗ lực phấn đấu trong nhiều năm qua.